ﻧﮕﺎرش ﻣﻘﺎﻟﻪ ﭘﮋوهشی با موضوع تأثیر تأسیسات نفتی بر ساختار اقتصادی، اجتماعی و کالبدی شهر گچساران ... |
![]() |
- وجود سرپوشش سنگی محکم وغیرقابل نفوذ دربالای سنگ مخزن نفت.(کیهان ۱۳۴۲ص۱۲)
۲-۳-۲ ارزشهای نفت نسبت به سایر انرژی ها
ازابتدای قرن بیستم به تدریج نفت در بیلان انرژی جهان وارد شد وویژگی های خاص آن باعث شدتقاضای نفت به ویژه دربعدازجنگ دوم جهانی افزایش یابدومقام اول تأمین انرژی رابه جای زغال سنگ به خود اختصاص می دهد. عوامل جایگزینی موقعیت نفت به جای زغال سنگ عبارتند از:
- ارزان بودن نسبت به سایرسوخت ها
- حمل ونقل ساده تر به ویژه درحالت خام ازطریق لوله ،کشتی وتانکر
- ترکیب شیمیایی خاص،به نحوی که مشتقات زیادی پس ازتصفیه ازآن بدست می آیدودرصنایع پتروشیمی کاربرد دارد.
- آلودگی کمتر محیطی نسبت به زغال سنگ
- سهولت استخراج نسبت به زغال سنگ
۶٫دارای ارزش سوختی بالاتر نسبت به حجم مساوی زغال سنگ( حکیمی۱۳۳۸ص۲۸۱)
۲-۳-۳ نقش های کلی نفت
۱ چرخ های بخش عظیمی از صنایع کشورهای صنعتی ودرحال توسعه بانفت به حرکت درمی آید.
۲٫تحرک شبکه های حمل ونقل جهانی که شریان های حیاتی اقتصادجهان راتشکیل می دهد، درگرودسترسی به نفت است.
- ماشین نظامی کشورهای جهان بدون دسترسی به نفت هیچ انگاشته می شود.
- حجم مقداری وارزشی تجارت دراقتصاد جهان به میزان متنابهی ازحجم انفرادی کلیه مواد خام وکالاهای دیگر بیشتر است.
- حیات اقتصادی تعداد قابل توجهی ازکشورهای جهان سوم موسوم به کشورهای درحال توسعه صادرکننده نفت شامل اوپک وغیراوپک درگرودرآمدی است که ازاین ماده به دست می آورند.
۶ .بین مراکز تمرکز ذخایر نفت خام ومراکز عمده مصرف تقارن وجود ندارد ، بدین معنا که عموما کشورهای عمده مصرف کننده فاقد ذخائر نفتی قابل توجه وکشورهای دارای ذخائر زیاد،دارای مصرف نسبتا کم هستند(.آقازاده ۱۳۶۹ص۱۷)
۲-۴ اجتماع
۲-۴-۱ اجتماع محلی
اجتماع محلی درظاهرامر،به گروه یا اجتماعی ازارگانیسم هایی اطلاق می شودکه محیط ومعمولا علایق مشترک دارند.(دانشنامه جامع مدیریت شهری وروستایی ج اول ص ۲۰)
۲-۴-۲ عوامل اجتماعی
به جرات می توان گفت که عوامل اجتماعی وجمعیت مهم ترین عامل به وجود آورنده توسعه های سریع شهری هستند.به طوری که توسعه شهر درارتباط تنگاتنگ بامیزان رشد جمعیت شهری می باشد ودراین رابطه افزایش طبیعی جمعیت شهری ،میزان مهاجرت خالص به شهر ،انتقال ساخت جمعیتی شهر ازعوامل اساسی به شمار می روند .(عزیزپور،۱۳۷۴،ص۱۵)
۲-۴-۳ پایداری اجتماعی:
یک نظام اجتماعی مبتنی برتوسعه پایدار ،درکنار سایر ابعاد،شامل برابری فضایی،تأمین خدمات وامکانات اجتماعی ،برابری جنسیتی ومشارکت ومسئولیت پذیری سیاسی است.هواداران توسعه پایدار بربعد اجتماعی توسعه ،به مثابه جزئی اساسی درنگرش نوین به این پارادایم ،تاکید می ورزند(.دانشنامه جامع مدیریت شهری وروستایی ،۱۳۸۸ ص۱۹۱)
۲-۴-۴ تأمین اجتماعی
تأمین یا امنیت اجتماعی به معنی آسایش خیال وفارغ بودن از ترس ونیازمندی برای افراد یک جامعه است.(همان کتاب ص ۲۱۹)
۲-۴-۵ رفاه اجتماعی
در بحث رفاه اجتماعی رویکردهای متفاوتی وجود دارد،اما درباره تعریف آن این نظر غالب است که بهزیستی جامعه یا جماعت در کلیت آن همان رفاه اجتماعی است.(همان کتاب ج۲ص۳۹۴)
۲-۴-۶ سرمایه اجتماعی
سرمایه اجتماعی را می توان منابعی تعریف کرد که میراث روابط اجتماعی اند وکنش جمعی را تسهیل می کنند.(همان کتاب، ج۲ ص ۴۵۲)
۲- ۵ اقتصادشهری
اقتصاد شهری درجستجوی ابزارهای استدلالی وچگونی به کاربردن آن هاست ،تا فعالیت های اقتصادی رادر شهرها ،مناطق شهری ومجموعه های شهری درقالب قوانین علمی وعام توضیح دهد.( همان کتاب، ج اول ص ۵۷)
۲-۵-۱ عوامل اقتصادی
درجه تکامل ساخت اقتصادی یا به بیانی دیگر سطح تقسیم اجتماعی کار، تأثیر مستقیم برسازمانیابی فضادارد.به طوری که با اولین تقسیم اجتماعی کار(یعنی جداشدن کاردامداری ازکشاورزی وتعمیق این تقسیم کار)، به تدریج تجمعات روستایی وسازمان فضایی آن یعنی روستا ازایل وسازمان فضایی متحرک جداشدند .دراثر دومین تقسیم بندی اجتماعی کار،یعنی جدایی کارپیشه وری ازدامداری وکشاورزی فضاهای جدیدی شکل گرفته ودرحدعالی آن غالب شدن کارپیشه وری دریک واحد فضایی سبب تمایزشهر به مفهوم اقتصادی آن ازروستا گردید.سومین تقسیم اجتماعی کاریعنی تفکیک تجارت ازکشاورزی ،دامداری وپیشه وری وغالب شدن این فعالیت دریک واحد فضایی سبب پیدایش شهرتجاری گردید.بنابراین تقسیم اجتماعی کار درمراحل عالی آن به پیدایش فضاهای متفاوتی منجر گردیده که درطول تاریخ وباتحول جامعه ،ساخت اقتصادی به طورعام تکامل بیشتری می یابد وسطح تقسیم اجتماعی کارنیز ارتقا می یابد وهرزمان بخشی ازاقتصاد اهمیت بیشتری می یابد.(شریعت زاده،۱۳۷۴:ص۲۲۳)
۲- ۶ مفهوم کالبد و کالبد شهری
۲-۶-۱ ساختار شهری
مفهوم ساختار شهری به کیفیت ساخت ،اسلوب وقالبی مربوط می شود که نتیجه تلاش وفعالیتی باشد وآن عبارت از چیزی است که از چند بخش مختلف ساخته شده وبه شکل ویژه ای قرار گرفته باشد.(همان ج ۲ص۴۲۵)
۲-۶-۲ ساختار روستایی
ساختار ویا ساختار کالبدی سکونتگاه های روستایی حاصل تعامل متقابل عوامل ونیروهای گوناگون محیطی اکولوژیک واجتماعی اقتصادی است ونمایانگر بافت ، شکل، فرم، والگوی کالبدی آن هاست (نظری،۱۳۷۷ص۱۷).
۲-۶-۳ طرح ریزی کالبدی
شامل تمام فعالیت های منسجم،اندیشیده ومنظمی است که به منظور سازماندهی وبهسازی محیط کالبدی انجام می پذیرد.(همان ،ص ۳۲)
۲-۶-۴ طرح کالبد ملی
طرح کالبد ملی طرحی است کشورشمول وجامع نگر که الگوی فضایی مورد نیاز برای هدایت و توزیع بهینه ساخت وسازهای کالبدی وبه تبع آن ،پراکنش جمعیت رامتناسب با امکانات سرزمین ،توان های محیطی واهداف برنامه های توسعه اقتصادی ،اجتماعی وفرهنگی ارائه می دهد،تا بدین ترتیب ، امکان توسعه موزون درکلیت پیکره جغرافیایی کشور که طبیعت وامکاناتی نابرابر دارد،فراهم گردد. (دانشنامه جامع مدیریت شهری وروستایی،۱۳۸۸ ج اول ص ۱۴۲)
۲-۶-۵ برنامه ریزی کالبدی
برنامه ریزی کالبدی فرایندی برای توسعه فیزیکی یک شهر یا منطقه در قالب یک پیشنهاد به صورت طرح سه بعدی است. . (همان کتاب،ج۲ص ۵۸۵)
کالبد در لغت به معنای پیکر آورده شده و محتوای روابط اقتصادی و اجتماعی در فضا ست و چون سه بعدی می باشد تعریف کننده فضا به شمار می آید. ( مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری، طرح ریزی کالبدی،۱۳۷۰ ، ص ۳۴۰ ) و فضا محل وقوع فعالیت است و منظور از فعالیت عبارت است از فعالیت های عمومی نظیر فعالیت های اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و … در مقیاس منطقه ای و ملی است و بر این اساس فرم ( کالبد ) در مقیاس ملی معنی و مفهوم چندانی ندارد و در مقیاس منطقه ای تنها عوارض طبیعی و بر جسته می نماید.( بحرینی،۱۳۷۱ ، ص ۳۴۰ ) و مقصود از کالبد شهری، مجموعه های فیزیکی همگنی است که اساس موجودیت شهری با آن مشخص می شود و این عناصر فیزیکی متجانس نسبت به هم دارای رابطه خاصی هستند. ( ویلیام، ۱۳۵۷ : ص ۱۱۵ ) به عبارت دیگر نحوه شکل گیری و مکان یابی عناصر و استقرار فضایی پدیده ها و ارتباط آنها با یکدیگر و تحت تأثیر عوامل متعددی مانند عوامل طبیعی، اقتصادی ، فرهنگی، و خصوصیات و نیازهای فضایی در جهت سهولت حیات شهری، کالبد نامیده می شود. ( پوراحمد، ۱۳۷۰ ، ص ۱۱ )
فرم در حال بارگذاری ...
[چهارشنبه 1400-08-05] [ 10:02:00 ق.ظ ]
|