برخی از این برتریها عبارتند از:
نانو ذرات نقره دارای اثرات ضد میکروبی با طیف بسیار وسیع است و از این رو نسبت به بسیاری از آنتیبیوتیکهایی که معمولا روی گروه خاصی از باکتری ها اثر دارند، برتری دارد.
بر خلاف آنتیبیوتیکهای رایج که معمولا فقط بر روی باکتری ها اثر کشنده و مهاری دارند، نانو ذرات نقره دارای اثرات کشندگی روی انواع بسیاری از قارچها، پروتوزوا و حتی ویروسها علاوه بر باکتری ها است.
مساله بسیار مهم دیگری که در بکارگیری آنتیبیوتیکها مطرح است، مشکل مقاومت میکروبی رو به گسترش نسبت به اکثر انواع آنتیبیوتیکهاست. با توجه به مدت زمان طولانی و همچنین گستردگی مصرف نقره در تمام دنیا تا به حال مقاومت میکروبی قابل ملاحظهای در برابر آن شکل نگرفته و گزارشاتی که در این مورد در دست است بیانگر محدود بودن سویههای مقاوم به نقره است.
بروز عوارض جانبی در درمان با نقره به نسبت سایر آنتیبیوتیکها بسیار کمتر است و عوارض احتمالی ایجاد شده توسط نقره قابل درمان و برطرف شدن است.
خاصیت میکروبکشی نانو ذرات نقره به صورت سریع و آنی بلافاصله بعد از مواجهه با میکروب بروز می کند و به صورت باکتریسیدال است و نه استاتیک(۵۷).
۲-۲-۸- اثرات زیستی یون نقره (Ag+)، کلرید نقره (AgCl) و نانو ذرات نقره (Ag°)
مشخص شده است که Ag+ عامل تغییر در میزان نفوذ پذیری غشاء سلول نسبت به K+ و سپس غلظت Na+، تأثیر بر فعالیت K+-ATP عملکرد میتوکندری، تمایل شدید (نسبت به سایر یونهای فلزی) برای اتصال با پروتئینهای حاوی –SH و غیر فعال کردن آنها و تولید ROSs بوده و به همین دلایل در غلظتهای بالاتر از حد خاصی اثرات سمی دارد(۴۳، ۹۰).
در مطالعاتی که بر روی باکتری های S. aureus و E. coli صورت گرفت، مشاهده شده که در حضور Ag+ ساختار طبیعی DNA از بین رفته و قطعات آن در قسمتی از سلول، تجمیع و متراکم شده است. همچنین مطالعات اشعه X وجود گرانولهایی با چگالی بالا را بر روی سطح غشاء و دیواره، سیتوپلاسم و سطح DNA تایید میکردند(۵۴).
اینکه سمیت Ag° تا چه مقدار وابسته به حالت یونی و یا نانویی است در پرده ابهام قرار داشته و نظریه های متفاوتی در این زمینه وجود دارد. در جدیدترین مطالعات در سال ۲۰۱۱، به مقایسه اثرات این دو بر سلولهای سرطان ریه انسان پرداختند. ایشان وابستگی اثرات سایتوتوکسیستی[۲۶] را به نحوه تهیه نانو ذرات و غلظت Ag+، بررسی کردند و پارامترهای مرگ ناگهانی برنامه ریزی شده سلولی، تولید [۲۷]ROSs و رفتار سیکل سلولی را مطالعه نمودند. نتایج این مطالعه حاکی از آن است که نسبت غلظت این دو به هم و غلظت کل یون نقره در محیط در نتیجه نهایی و سمیت محلول اثر فوقالعادهای دارد. در حضور نانو ذرات کروی با اندازه ۳۰-۵۰ نانومتر و پوشش PVP[28] که دارای ۳۹٪ یون نقره در محیط خود هستند ۹۲٪ سلولها زنده ماندند، در حالیکه وقتی غلظت به ۶۴٪ افزایش مییابد درصد زیستایی تا ۵۴٪ کاهش مییابد. ایشان نشان می دهند که اثر سمیت مایع رویی محلول نانو ذرات پس از سانتریفوژ و در مورد سلولهای ریه که حاوی بیش از ۵/۵٪ یا بیشتر یون باشد، مربوط به یون نقره بوده و با سمیت خود ذرات یکسان است. اما وقتی غلظت یونی در مایع رویی به ۶/۲٪ و یا کمتر برسد، این مایع اثری نداشته و ذرات نقش اصلی ر در سمیت دارند(۳۶).
۲-۲-۹- مکانیسم عمل ضد میکروبی نقره و نانو ذرات نقره
مکانیسم عمل دقیق نقره بر روی میکروبها هنوز بطور کامل شناخته نشده است ولی مکانیسم احتمالی نقره متالیک، یونهای نقره و ذرات نانو نقره بر اساس ریخت شناسی و تغییرات ساختاری پیدا شده در سلولهای باکتریایی پیشنهاد شده است(۷۰).
مکانیسم عمل نقره در حقیقت ایجاد کمپلکس نقره و انعقاد پروتئینهای پروتوپلاسم باکتری میباشد که در مقادیر بسیار اندک عمل کرده و باعث خاصیت ضد میکروبی آن می شود و از آنجا که سلولهای باکتری نسبت به سلولهای انسان توانایی بالایی برای جذب و تجمع یون نقره را از خود دارند بنابراین با غلظتهای مشابه قدرت صدمه زدن به سلولهای باکتری بسیار بالا میباشد به طوری که در غلظتهای مؤثر بر باکتری هیچگونه اثری بر سلولهای انسان ندارند(۲۰).
به طور کلی سه مکانیسم متداول زیر پیشنهاد میگردد:
جذب یون آزاد نقره که باعث اختلال در تولید ATP و همانندسازی DNA می شود.
نانو ذرات نقره و یونهای نقره باعث ایجاد گونه های اکسیژن فعال (ROS) میشوند.
نانو ذرات نقره به طور مستقیم باعث تخریب غشا سلولی میشوند(۲۰).
۲-۲-۹-۱- جذب یونهای آزاد نقره
نانو ذرات نقره هنگام حل شدن از طریق واکنش نانو ذرات با H2O2 یونهای نقره ایجاد می کنند. در این مکانیسم انجام واکنش زیر پیشنهاد شده است:
۲Ag+H2O2+2H→ ۲Ag+ 2H2O E=0.17 V
همچنین پیشنهاد شده که این واکنش می تواند در سلولهای یوکاریوتی در میتوکندری رخ دهد، به شرطی که غلظت مناسب از یون H+ وجود داشته باشد. شبیه همین مکانیسم در غشاء سلول باکتری، جایی که نیروی محرکه پروتونی ایجاد می شود، رخ میدهد. مکانیسم احتمالی دیگر برای حل شدن اکسیداتیو نانو ذرات نقره گزارش شده است که در آن نقره در حضور اکسیژن اکسیده می شود. تغییر رنگ نانو ذرات بعد از چندین هفته به همین مکانیسم نسبت داده شده است. میزان یونهای آزاد نقره در این مکانیسم ۲/۲٪ از کل محتوی آن در محلول نانو نقره میباشد. نقره یونی خاصیت ضد باکتری تقریباً شناخته شدهای دارد، بنابراین انتظار میرود که آزاد شدن یونهای نقره از نانو ذرات نقره مسئول حداقل بخشی از خصوصیات ضد میکروبی نانوذرات نقره میباشد. در غلظتهای زیر میکرومولار، Ag+ با آنزیم های زنجیره تنفسی مثل NADH واکنش میدهد و منجر به اختلال در سنتز ATP می شود. همچنین با اتصال به پروتئینهای انتقال دهنده پروتون باعث تخریب نیروی محرکه پروتونی می شود. نقره باعث مهار جذب فسفات و باعث ایفلاکس[۲۹] فسفات به خارج سلول می شود. برهمکنش با پروتئینهای رنجیره تنفسی و انتقالی پروتون نتیجه تمایل شدید Ag+ با گروه تیول موجود در بقایای سیستئین پروتئینهاست. علاوه بر این شواهد نشان میدهد،که Ag+ باعث افزایش فرکانس جهش در واکنشهای PCR می شود. قرار گرفتن باکتری ها در غلظتهای میلی مولار Ag+ باعث تغییرات مورفولوژیکی مثل چروکیدگی و تخریب غشاء سلولی، تراکم DNA و تجمع آن در مرکز سلول می شود و تخریب غشاء سلولی موجب نفوذ مواد به داخل سلول می شود. بررسیهای متفاوتی ارتباط بین سمیت نانو ذرات نقره و آزاد شدن یونهای نقره را نشان میدهد. مطالعات نشان می دهند که نانو ذرات نقرهای که توسط لیگاندهای محلول در آب پوشیده شده اند و دارای ناحیه سطحی بیشتری میباشند، سمیت کمتری نسبت به نانو ذرات نقره فاقد پوشش دارند. این نتایج پیشنهاد می کند که لیگاندها از آزاد شدن یونهای نقره جلوگیری می کنند و در نتیجه سمیت آنها کاهش مییابد. دلیل احتمالی دیگر این است که پوشیده شدن سطح از چسبیدن نانو ذرات نقره به سطح سلولهای باکتری جلوگیری می کند. همچنین تحقیقات روی باکتری های بیولومینسانت[۳۰] نشان میدهد که سویههای حساس به تخریب پروتئین کمتر از سویههای حساس به سوپر اکسید تحت تأثیر نانو ذرات نقره قرار میگیرند. پیشنهاد شده که نانو ذرات نقره باعث آزاد شدن یونهای نقره میشوند که به داخل سلول وارد شده و از طریق واکنشهای احیاء با اکسیژن تولید گونه های اکسیژن فعال می کنند. در بررسیهای مشابه دیگری نیز اثر عملکرد هم افزایی یونهای نقره، سوپر اکسیدها و پراکسید هیدروژن نشان داده شده است(۴۹،۷۸،۹۷،۱۱۴).
۲-۲-۹-۲- ایجاد گونه های اکسیژن فعال
گونه های اکسیژن فعال(ROS) فرآورده های زیستی طبیعی هستند که در ارگانهای تنفسی ارگانیسمها ایجاد می شود و در مقدار کم توسط آنتی اکسیدانهایی مثل گلوتاتیون دی سولفید/گلوتاتیون (GSH/GSSH) کنترل و مهار میشوند. میزان ROS اضافی باعث ایجاد استرس اکسیداتیو می شود که در نتیجه آن رادیکالهای آزاد اضافی میتوانند به لیپیدهای غشایی حمله کنند و موجب فروپاشی غشاء شوند. این رادیکالها همچنین باعث تخریب عملکرد میتوکندری و تخریب DNA میشوند. فلزات میتوانند در حضور اکسیژن نامحلول به عنوان کاتالیست در تولید ROS عمل کنند. نانوذرات نقره نیز با کاتالیز واکنش با اکسیژن موجب ایجاد رادیکالهای آزاد اضافی در سلول میشوند. در سلولهای یوکاریوتی، نانوذرات نقره از طریق اتصال مستقیم به GSH و با آنزیم GSH ردوکتاز دفاع آنتی اکسیدانی سلول را مهار می کنند. مشابه به آن در سلولهای باکتری، یونهای نقره با تخریب آنزیم های زنجیره تنفسی از طریق اتصال با گروه های تیول در این آنزیمها و یا آنزیم های مهار کننده رادیکالهای سوپر اکسید مثل سوپر اکسید دیسموتاز، باعث القاء ایجاد ROS میشوند. همچنین تولید ROS توسط یونهای نقره و یا نانوذرات نقره بطور فتوکاتالیتیکی نیز القاء می شود، هر چند ارتباط بین سمیت غلظت گونه اکسیژن فعال ایجاد شده برای باکتری ها توسط روش فتوکاتالیتیکی معلوم نشده است.
مطالعات نشان میدهد که سمیت نانوذرات نقره در حضور آنتی اکسیدان از بین میرود که پیشنهاد می کند که مکانیسم ضد میکروبی نانو ذرات نقره وابسته به ایجاد رادیکالهای آزاد است که از سطح نانو ذرات نقره آزاد میشوند. در نتیجه رادیکالهای آزاد موجب تخریب غشاء میشوند. فعالیت باکتریسیدال در زئولیت نقره هم به ایجاد ROS وابسته میباشد. نشان داده شده که یونهای نقره، کلرید نقره و نانو ذرات نقره قادر به القاء ایجاد ROS در باکتری های نیتریفیکانت[۳۱] میباشند و نانو ذرات نقره در بعضی سطوح سمیتر ظاهر می شود. همچنین نشان داده شده که تخریب غشاء، DNA و پروتئینها در محیط کشت باکتری ها در اثر تولید رادیکالهای سوپر اکسید میباشد و نه رادیکالهای هیدروکسید(۴۹،۷۸،۹۷،۱۱۴).
۲-۲-۹-۳- آسیب مستقیم به غشاء سلولی
نانو ذرات نقره با غشاء باکتری برهمکنش ایجاد می کنند و قادر به نفوذ به درون سلول هستند. بررسیها با میکروسکوپ الکترونی نشان می دهند که نانو ذرات نقره با اتصال و نفوذ به سلول باکتری باعث القاء ایجاد حفره[۳۲] در آن میشوند. همچنین نانو ذرات نقره با سطوح اکسید شده، پروتئینهای بزرگ سطح سلول را از بین میبرند و باعث ایجاد گودالهای حجیم[۳۳] در سطح باکتری میشوند. تجمع نانو ذرات نقره در روی سطح غشاء و جذب آن در P. aeruginosa, V. cholera و S. typhus مشاهده شده است که البته فقط ذرات کمتر از ۱۰ نانومتر قادر به اتصال به سطح و ورود به سلول بودند. هر چند در مطالعات دیگری عبور نانو ذرات نقره با اندازه ۸۰ نانومتر نیز از غشاء خارجی و داخلی P. aeruginosa دیده شده است. فرضیه دیگر اشاره می کند که این بر همکنش از طریق جاذبه الکترواستاتیکی بین بار منفی سطح سلول و بار مثبت نانو ذرات نقره صورت میگیرد. یک فرضیه دیگر این است که جایگاههای خاصی حاوی پروتئینهای سولفوردار وجود دارد و نانو ذرات نقره مشابه عمل با گروه های تیول و پروتئینهای انتقالی عمل می کنند. فرضیه دوم نسبت جاذبه الکترواستاتیکی محتملتر است، زیرا تخریب پروتئینهای غشایی در تماس با نانوذرات نقره دیده شده است. فرضیه دیگر، تخریب غشاء از طریق تهیسازی[۳۴] و تخلیه سلول است که با ایجاد حفرههایی با اشکال متفاوت در غشاء و تغییر در نفوذ پذیری آن موجب آزاد شدن بیشتر لیپوساکاریدهای غشایی می شود. این موضوع در گرم منفیها دیده می شود(۴۹،۷۸،۹۷،۱۱۴).
۲-۲-۱۰- اثرات نانو ذرات نقره بر باکتری ها
بررسیهای محققان حاکی از آن است که نقره به صورت وسیع الطیف بر روی باکتری ها عمل می کند و سویههای بسیار مختلف و متفاوتی از باکتری های گرم مثبت و گرم منفی، هوازی، بیهوازی و حتی اسپوردار در فرمهای مختلف باسیل، کوکسی و غیره در مقابل اثرات ضد میکروبی آن حساس میباشند(۵۴ , ۸۷).
مطالعات نشان دادهاند با اینکه این مواد برای میکروارگانیسمها کشنده هستند ولی برای سلولهای پستانداران خطر قابل توجهی ندارند. اثرات ضد باکتریایی نانو ذرات نقره بارزترین ویژگی زیستی آن است. بر این اساس این مواد به بسیاری از محصولات بهداشتی مانند پمادهای سوختگی و ضد عفونی کنندهها، سیستمهای تصفیه آب و تجهیزات پزشکی افزوده میشوند(۴۲, ۸۷).
در سال ۲۰۰۴، اثرات ضد باکتریایی سه نوع از نانو ذرات نقره را روی E. coli مورد بررسی قرار دادند. ایشان مهمترین مکانیسم اثر را تخریب دیواره و ایجاد گودال میدانند(۸۶). تحقیقات مشابه و البته جامعتر در سال ۲۰۱۰ توسط Li و همکارانش انجام شد. ایشان نیز نظریات گذشته در زمینه ایجاد گودال را قبول کرده و با شواهد بیشتر به تایید آن میپردازند(۷۲).
شکل۲-۶- برهمکنشهای نانو ذرات با باکتری مدل گرم منفی E. coli بر اساس مکانیسم ایجاد گودال(۸۶)
۲-۲-۱۱- اثرات ضد ویروسی نانو ذرات نقره
در بررسی اثرات ضد ویروسی نقره اغلب بکارگیری یون نقره به صورت ترکیب با املاح سولفونامیدی مانند سولفودیازین و سولفاتیازول بوده است. املاح سولفونامیدی به تنهایی فاقد اثر ضد ویروس بوده ولی ترکیب آنها با نقره اثرات بارزی بر ویروسهای مورد مطالعه نشان دادند. عمده سویههای آنها هرپس ویروسهای تیپ ۱ و ۲ میباشند. همچنین آزمایشاتی نیز در مورد اثر ضد ویروسی نقره در سویههای از ویروس SARS، HIV و آنفولانزا انجام شد. اما در مورد اثر بخشی یا عدم اثر بخشی همچنان تردید وجود دارد(۱۲۶).
ویروس HIV-1 در زمره میکروارگانیسمهایی قرار داشته که بسیار مورد اقبال محققان میباشد. در مطالعه مشترکی میان دانشگاه های Texas، Austin وMexico در زمینه برهمکنش این ویروس و نانو ذرات نقره مشخص شده است که ذرات ۲۰-۱۰ نانومتری با پوشش پلیمری در غلظتهای بالاتر از μg/mL25 به خوبی سلولهای مورد حمله آن را کنترل و حذف می کنند و بر این اساس استفاده از کرمهای حاوی نانو ذرات نقره جهت پیشگیری از ابتلا به ایدز پیشنهاد شده است(۵۱).
۲-۲-۱۲- اثرات ضد قارچی نانو ذرات نقره
در مورد اثرات ضد قارچی نقره آزمایشات مختلفی در مورد اثر نقره در ترکیب با سولفونامیدها بر روی گونه های قارچی مختلف مانند آسپرژیلوس و کاندیدا انجام گرفته است و نشان داده که ترکیباتی که در ساختمان خود یون نقره دارند دارای خاصیت ضد قارچی بالا در مقایسه با سولفونامیدهای بدون نقره هستند. در مورد مکانیسم اثر ضد قارچی این ترکیبات در مقایسه با سایر ترکیبات ضد قارچ مانند خانواده آزولها مشخص شد که کمپلکس نقره با لیگاند سولفونامید مکانیسم متفاوتی را برای قارچ کشی دارند. نظریهای که در این مورد مطرح است بیانگر نقش نقره در مهار فسفوماتوز ایزومراز که یک آنزیم کلیدی در سنتز دیواره سلولی قارچ است، میباشد که این بر خلاف ترکیبات آزولی است که اثر ضد قارچی خود را از طریق مهار لانسترول-۱۴-α- دی متیلاز اعمال می کنند(۷۹).
در سال ۲۰۰۹ مطالعاتی روی اثرات سمی نانو ذرات نقره بر قارچهای بیماریزای Bipolaris srokiniana و Magnaporthe grisea انجام شده و نتایج حاصل را بر کاهش پنجاه درصدی کلونیها با محلول AgNO3 مقایسه کرده اند. نتایج حاکی از آن است که نانو ذره نقره در غلظتهای بالاتری قابلیت کنترل بیماری قارچی را دارند در حالی که سمیت خاصی برای گیاه گزارش نشده است(۶۵).
۲-۲-۱۳- کاربرد نقره در صنایع با تکیه بر خاصیت ضد میکروبی آن
با توجه به خواص ضد میکروبی نقره و برتریهای آن نسبت به سایر مواد ضد میکروبی شامل کم عارضه بودن، پایداری و ماندگاری و عدم ایجاد مخاطرات زیست محیطی در صنایع مختلف غذایی، تصفیه آب، تصفیه هوا، شستشوی مواد خوراکی، لوازم خانگی مانند ماشینهای لباسشویی و ظرفشویی و ابزار آلات پزشکی کاربرد دارد. از مهمترین صنایعی که میتوانند از خواص مثبت نقره استفاده کنند، صنایع غذایی، تصفیه آب، تصفیه هوا و پزشکی هستند.(۱۱۸).
۲-۲-۱۴- عوارض جانبی احتمالی نانو ذرات نقره
استفاده مدرن از نقره به عنوان عامل ضد میکروبی از سال ۱۸۹۳ و با شروع تحقیقات روی نقره و اثرات آن در موجودات زنده و خاصیت ضد میکروبی آن و بررسی در مورد بروز اثرات آن در موجودات زنده و خاصیت ضد میکروبی آن و بررسی در مورد بروز اثرات سوء و عوارض ناخواسته در انسان و حیوان شکل تازهای به خود گرفت. در آزمایشات مختلف مشاهده گردید که نانو ذرات نقره به صورت محلول اثرات قوی ضد میکروبی از خود نشان میدهد بدون اینکه اثرات و عوارض سوئی بر بافتهای بدن جانوران و گیاهان داشته باشد(۶۸-۷۰). استفاده از نانو ذرات نقره بصورت خوراکی با مقادیر کم می تواند مقاومت میزبان را نسبت به عوامل بیماریزا بالا ببرد. کلوئید نانو ذرات نقره که با پایه معدنی تولید شده باشد توسط کلیهها دفع می شود و عوارض جانبی ندارد(۳۹,۱۲۱).
۲-۲-۱۵- کاربرد نقره و نانونقره در پزشکی
از کاربردهای عصر مدرن میتوان به قطره چشم نیترات نقره رقیق جهت جلوگیری از عفونت چشم نوزادان اشاره نمود. با مصرف نقره کلوئیدی بیماران مبتلا به هپاتیت C اثرات قابل توجهی در کاهش تعداد ویروسها و بهبودی حال عمومی گزارش نموده اند. همچنین محققین به تازگی به توانمندی نانو ذرات نقره برای کشتن ویروس ایدز نیز پی بردهاند. به واسطه فعالیت آنتی باکتریال قوی آن پوششهای نانو نقره در بافتهای متعدی مانند ایمپلنتها، سوندها، ابزار دندانپزشکی و غیره استفاده میشوند(۱۱۷, ۱۱۹). در نهایت اینکه از نقره در فرم نانو آن برای درمان زخمها و سوختگیها و یا به عنوان محلول ضد عفونی کننده آب و اسپری برای اتاق عمل یا سایر بخشها استفاده می شود(۴۲, ۷۰).
۲-۲-۱۶- نانو ذرات نقره و گیاهان
نانوتکنولوژی به دلیل تولید ذرات در حد نانو، رشد قابل ملاحظهای را در زمینه علم و تکنولوژی از خود نشان داده است. بیونانوتکنولوژی در واقع ترکیبی از بیوتکنولوژی و نانوتکنولوژی میباشد که برای تولید تکنولوژی بیوسنتتیک و محیط زیست دوست جهت سنتز ذرات نانو تشکیل شده است. روشهای فیزیکی و شیمیایی متعددی برای سنتز نانو ذرات فلزی وجود دارد که توسط دانشمندان علم مواد بررسی و مطرح شده است. به علت پیچیدگی و مشکلات روشهای شیمیایی، استفاده از روشهای نوین سنتز بیولوژیکی مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. روشهای بیولوژیکی به دلیل غیر سمی بودن، پاکیزه و دوستدار محیط بودن روشهای تولید روز به روز پیشرفت مییابد و امروز این روشها را اصطلاحاً سنتز سبز[۳۵] مینامند که از باکتری ها، قارچها و گیاهان برای تولید نانو ذرات استفاده می کنند. گیاهان منبع مهمی برای تولید نانو ذرات میباشند.از جلبکChorella vulgaris و گیاه آلفا آلفا در سنتز زیستی نقره بسیار استفاده شده است. در روشهای زیستی از عصاره گیاه و یا عصاره خالص شده مواد زیستی مانند پروتئینها و گلوتاتیون به عنوان عوامل احیاء کننده و پایدار کننده در ساخت نانو ذرات نقره بکار میروند(۱۰۰،۱۰۸،۱۱۴).
به دلیل شیوع بیماریهای عفونی ایجاد شده توسط باکتری های پاتوژن گوناگون و ایجاد مقاومت باکتریایی شرکتهای دارویی و محققان به دنبال عوامل ضد میکروبی جدیدی هستند. به عنوان یک راه حل جدیدتر، دانشمندان در پی تعویض فرمولاسیون مواد ضد میکروبی و داروهای سنتز شده با نانو ذرات گوناگون و همچنین گیاهان دارویی هستند. به این صورت که میتوان از درمانهای ترکیبی[۳۶] استفاده کرد.
۲-۳- کلیات میکروب شناسی
باکتری های مورد بررسی در این تحقیق شامل:
الف) باکتری های گرم مثبت:
Staphylococcus aureus (ATCC25923)
Methicillin-resistant Staphylococcus aureus(MRSA) (ATCC33591)
Staphylococcus epidermidis(ATCC14990)
Streptococcus pyogenes(ATCC19615)
ب) باکتری گرم منفی
Pseudomonas aeruginosa (ATCC27853)
[چهارشنبه 1400-08-05] [ 09:36:00 ق.ظ ]
|